Stowarzyszenie Orkiestry Dętej ,,Gród nad Prosną" z okazji swego jubileuszu w piątkowy wieczór zorganizowało uroczysty koncert w uniwersyteckiej auli, prezentując największe hity ze swego repertuaru, na który składają się utwory zarówno muzyki klasycznej, jak i rozrywkowej. Gościnnie zaprezentowali się wokaliści Studia Piano Song oraz tancerze Sieraszewski Dance Studio.
Historię orkiestry, prezentując zdjęcia z archiwum, przedstawił obecny Prezes Zarządu – Mariusz Pawlak. Koncert był także okazją do wręczenia odznaczeń i wygłoszenia gratulacji. Odznaki honorowe I, II, III i IV stopnia przyznawane przez Polski Związek Chórów i Orkiestr wręczono w sumie 19 muzykom. Orkiestrę „Gród nad Prosną”, która uczestniczy w większości miejskich imprez, nadając im odświętny charakter, tworzy kilkudziesięciu muzyków, głównie amatorów, choć nie brakuje także kilku zawodowych muzyków, związanych m.in. z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Kaliskiej. Od 2010 roku zespołem dyryguje Wojciech Zieleziński.
Historia ,,Stowarzyszenia Orkiestry Dętej ,,Gród nad Prosną w Kaliszu"
Dzieje tej orkiestry są nierozerwalnie (do pewnego momentu) związane z rozwojem przemysłu włókienniczego, najpierw prywatnego, a później państwowego, dlatego jej początki związane są „Bielarnią” Müllerów, a powojenna historia z Wistilem.
Zakłady niemieckich przemysłowców braci Wilhelma i Hugona Müllerów powstały w Kaliszu w 1912 roku. W początkach swojej działalności firma zajmowała się wykańczaniem tkanin jedwabnych, głównie bieleniem, stąd dawna nazwa zakładu ,,Bielarnia”. W latach trzydziestych manufaktura została przekształcona w zmechanizowany zakład przemysłowy produkujący tkaniny surowe, które następnie były poddawane procesom wykańczalniczym. Tuż przed wybuchem II wojny światowej ,,Bielarnia” zatrudniała około 800 pracowników, a jej zdolności produkcyjne sięgały 62 tysięcy metrów bieżących tkanin jedwabnych wykańczanych dziennie. Bezpośrednio po zakończeniu działań wojennych w Kaliszu licząca 268 osób załoga przystąpiła do uruchomienia produkcji. 3 sierpnia 1946 roku na mocy ustawy o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej zakład został upaństwowiony. 1 września „Bielarnia” otrzymała nazwę ,,Państwowe Zakłady Przemysłu Włókienniczego Nr 7 w Kaliszu”, zaś od 1950 roku przedsiębiorstwo funkcjonowało jako Kaliskie Zakłady Przemysłu Jedwabniczego, Przedsiębiorstwo Wyodrębnione z siedzibą w Kaliszu. Od 1972 roku oficjalna nazwa brzmi Zakłady Przemysłu Jedwabniczego ,,Wistil” w Kaliszu. Zakład w tym czasie był przedsiębiorstwem czterowydziałowym, zatrudniającym około 2 tysiące pracowników.
W 1936 roku właściciele fabryki bracia Müllerowie postanowili założyć Ochotniczą Straż Pożarną złożoną z pracowników zakładu. Jak nakazywała tradycja strażacka w tym samym roku u boku Straży Pożarnej utworzono Orkiestrę Dętą liczącą około 30 osób. Bezpośrednim jej mecenasem byli właściciele fabryki, dla których posiadanie własnej orkiestry stanowiło powód do dumy i zadowolenia. Równocześnie grający w niej muzycy uważali ten fakt za wyróżnienie i zaszczyt. Trzeba bowiem zaznaczyć, że pracownik-członek orkiestry korzystał z pewnego rodzaju przywilejów, polegających między innymi na trwałości i ochronie stosunku pracy. Z drugiej strony kandydat do pracy deklarujący chęć grania w orkiestrze miał o wiele większe szanse zatrudnienia niż pozostali. A należy pamiętać, że był to czas kiedy bezrobocie nie było tylko frazesem, bo pod bramami zakładów ustawiały się długie kolejki. Grający w orkiestrze, mimo iż byli amatorami, traktowali rolę ,,muzyka” bardzo poważnie.
Znaczną część orkiestry stanowili wówczas byli członkowie orkiestr wojskowych, którzy przeszli do rezerwy i podjęli pracę w ,,Bielarni”, w związku z tym poziom zespołu był bardzo wysoki. Pierwszym kapelmistrzem został Edmund Maćkowski, pod którego batutą orkiestra uczestniczyła w świętach państwowych, a także koncertowała w Parku Miejskim i poza Kaliszem. Ostatni przedwojenny koncert odbył się 15 czerwca 1936 roku w Częstochowie z okazji Ogólnopolskiego Zjazdu Straży Pożarnych. II wojna światowa przerwała działalność i rozwój orkiestry na okres 7 lat.
W rok po wyzwoleniu i uruchomieniu zakładu rozpoczęto odbudowę Orkiestry Dętej. Ze „starej gwardii”, która grała w orkiestrze od 1936 roku, po wojnie przystąpili do jej reaktywowania między innymi: Czesław Jakubowski, Piotr Ratajczyk, Ludwik Karolewski, Stanisław Sadowski, Jarosław Bodaj, Franciszek Leśniewicz, Bolesław Kupiecki, Władysław Suchecki, Jan Bizia i Ryszard Wanat. Pierwszym powojennym kapelmistrzem został Władysław Kończal, który grał w orkiestrze również od 1936 roku. Idea reaktywowania Orkiestry Dętej w 1946 roku spotkała się z dużym poparciem i zrozumieniem ze strony dyrekcji zakładu, a do jej realizacji znacznie przyczynił się ówczesny Przewodniczący Rady Zakładowej - Zenon Adamiak. W początkowym okresie odradzania się orkiestry borykano się z wieloma trudnościami, a największym problemem okazał się brak instrumentów muzycznych. Te, które udało się zebrać, były z reguły stare, wysłużone i wymagały renowacji. Równie trudno było skompletować umundurowanie, początkowo wykorzystano mundury i czapki Straży Pożarnej. Dopiero w późniejszym okresie orkiestra otrzymała jednolite sorty mundurowe, dzięki którym już z daleka można było poznać grających chłopców z „Bielarni”. Oddzielnym problemem stał się brak pomieszczeń na prowadzenie prób. Pierwsze odbywały się w jednym z pokojów starego biurowca, a kolejne - w remizie strażackiej, dosłownie wśród sprzętu przeciwpożarowego. W 1950 roku orkiestra zostaje przeniesiona do klubu fabrycznego przy ul. Teatralnej w Kaliszu, a później do nowo wybudowanego biurowca przy ulicy Majkowskiej. W tym czasie orkiestra brała aktywny udział w uroczystościach państwowych, wiecach, pochodach, akcjach przedwyborczych oraz koncertowała w Parku Miejskim, koło Ratusza, przy Teatrze oraz w innych miejscach, skupiając liczne rzesze słuchaczy. Ze względu na brak radia, telewizji, adapterów i magnetofonów zapotrzebowanie na muzykę graną „na żywo” było bardzo duże, stąd między duża wówczas popularność orkiestr dętych. Po przejściu przez najtrudniejszy etap odbudowy Orkiestra zaczęła się rozwijać i podnosić poziom artystyczny. W latach 1949-1956 orkiestrę prowadzi Antoni Wolf. W roku 1956 batutę przejmuje Czesław Jakubowski, pod dyrekcją którego Orkiestra grała do 1978 roku. Od roku 1978 do 1983 zespołem dyrygował Jan Szczupider.
W 1975 Prezesem został wybrany Dyrektor Naczelny ZPJ ,,Wistil” - inż. Stanisław Tomczewski, który dzięki swemu osobistemu zaangażowaniu w znacznym stopniu przyczynił się do jej rozwoju. Przez cały czas istnienia Orkiestra cieszyła się dużym uznaniem Dyrekcji zakładu, załogi przedsiębiorstwa, a także władz społeczno-politycznych miasta i regionu. Ten autorytet zdobyła bardzo licznymi występami, które dzisiaj trudno byłoby wymienić. Wystarczy jedynie wspomnieć, że uświetnia ona wszystkie uroczystości państwowe, regionalne, zakładowe, imprezy sportowo-rekreacyjne, akademie i oczywiście tradycyjnie bierze udział w pochodach pierwszomajowych.
Od 1983 roku do 2000 Orkiestrą dyryguje Ryszard Krzemiński. Z chwilą objęcia przez niego dyrygentury orkiestra wchodzi w nowy etap swego rozwoju. Rozszerzeniu ulega repertuar, który - dzięki wprowadzeniu nowych utworów o ciekawym brzmieniu oraz harmonii i instrumentacji – trafi a w gust szerokiej publiczności.
Dzięki dużemu zaangażowaniu dyrekcji przedsiębiorstwa oraz osobistemu nadzorowi ze strony gospodarza Orkiestry, Bronisława Andrzejewskiego, w ciągu dwóch lat skompletowano cały zestaw instrumentów, co niebagatelnie przyczyniło się do poprawy stroju i brzmienia orkiestry. W 1983 roku ponadto utworzone zostają stanowiska instruktorów, których zadaniem jest podnoszenie poziomu gry w określonej grupie instrumentów oraz nauczanie dzieci i młodzieży. Rezultatem wytężonej pracy stało się zajęcie II miejsca w Wojewódzkim Przeglądzie Zakładowych Orkiestr Dętych, który odbył się w 1984 roku, w Ostrowie Wlkp. Wynik ten powtórzono w roku następnym. Orkiestra Dęta ZPJ ,,Wistil” w roku jubileuszu 50-lecia liczyła 51 osób – z czego 13 to młodzież do lat 18.
Orkiestra posiadała bardzo bogaty i zróżnicowany repertuar, który obejmuje zarówno muzykę poważną, jak i współczesną opartą na motywach jazzowych. Za swą działalność na niwie krzewienia kultury muzycznej w styczniu 1986 roku została uhonorowana Medalem „Zasłużony dla Miasta Kalisza”, a Zarząd Główny Polskiego Związku Chórów i Orkiestr za działalność społeczną, organizacyjną i artystyczną w amatorskim ruchu muzycznym nadał jej Odznakę Honorową III stopnia - Złotą.
Dyrekcja przedsiębiorstwa oraz Zarząd Orkiestry dokładali wszelkich starań, aby Orkiestra wciąż podnosiła swój poziom artystyczny i godnie kroczyła przez następne lata swojej działalności, ale po przekształceniach własnościowych w 1999 roku przestała być orkiestrą zakładową. Nowy właściciel zrezygnował z jej utrzymywania, więc przekształciła się w stowarzyszenie i funkcjonuje na własny rachunek, przy pomocy Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miejskiego w Kaliszu. Nowo powstałe stowarzyszenie zostało zarejestrowane 9 grudnia 1999 roku pod nazwą: Stowarzyszenie Orkiestry Dętej przy ZPJ ,,Wistil” S.A. w Kaliszu, a później - Stowarzyszenie Orkiestry Dętej ,,Gród nad Prosną" w Kaliszu.
RK, fot. autor
Napisz komentarz
Komentarze