Miliard butelek! Jedni zarabiają, inni tracą na systemie kaucyjnym

System kaucyjny ma kilka różnych oblicz i skutków pobocznych. Efekt ekologiczny na pewno został osiągnięty, bo jak dowiadujemy się w firmach, które zajmują się oczyszczaniem przestrzenią publiczną,  m.in. w Kaliszu, butelek typu PET czy puszek jest coraz mniej. Doliczona kaucja do takich opakowań zniechęca do wyrzucania butelki gdziekolwiek, a jeśli tak też się stanie, to szybko znajdzie się ktoś, kto zbieraniem takich opakowań i oddawaniem do butelkomatu zajmuje się „zawodowo”.

System kaucyjne pozornie daje możliwość zarobku, w praktyce to możliwość zwrotu kosztów podwyżki napojów i innych produktów, bo producenci doliczają do nich tzw. kaucję. Długofalowo może to się dodatkowo odbić na portfelach konsumentów, bo rosną koszty odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych.

Odpady z Kalisza i wielu gmin regionu trafiają do Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych „Orli Staw” w Cekowie. Tam ulegają recyklingowi. Opakowanie metalowe, butelki PET są segregowane i sprzedawane jako surowiec wtórny. Taki recykling pomaga pokryć część kosztów unieszkodliwiania opadów, z których nie da się już niczego odzyskać.

Janusz Krygier, przewodniczący zarządu Orlego Stawu mówi Faktom Kaliskim, że udział tzw. wartościowych  frakcji w całej masie odpadów drastycznie spada.  Na początku tego roku udział PET i metal spadł o 30 procent, w kwietniu o 50%, a szacuje się, że do końca roku w hałdach odpadów zwożonych do Orlego Stawu udział plastiku i metalu spadnie o 80 procent w porównaniu do roku ubiegłego. 

Orli Staw, podobnie jak i inne zakłady w Polsce recyklingiem i handlem tzw. trakcją żółtą finansują około 10 procent swojej działalności.  Drastyczny spadek zawartości tej frakcji powoduje, że cała gospodarka odpadami przestaje się bilansować.

Na finansowanie tego systemu negatywnie wpływają wysokie ceny paliw, bo powodują one wzrost kosztów przewozu śmieci, a opisywane wyżej skutki uboczne systemu kaucyjnego są kolejnym elementem zawyżającym koszty gospodarki odpadów. 

W efekcie bardzo możliwe, że operatorzy będą musieli zwiększyć opłaty za odbiór odpadów. Pozornie więc konsumenci zyskują, a raczej odpracowują straty już poniesione przy kasach sklepowych, bo płacą za napoje drożej, a docelowo i tak dołożą jeszcze więcej do opłat za odbiór śmieci z domu.

Na razie klientom Orlego Stawu, tj. gminom takim jak Kalisz podwyżki nie grożą, bo aktualne umowy obowiązują do końca 2027 roku, ale w przetargach na kolejne lata prawdopodobnie nie da się utrzymać obecnych stawek.  

Gdy firmy komunalne, często prowadzone przez samorządy lub na ich zlecenie liczą straty, ręce zacierają prywatne firmy, które włączyły się do systemu kaucyjnego. Serwis branżowy wiadomoscihandlowe.pl podaje, że butelkomaty Tomra- jednego z największych w Polsce producenta i operatora tych urządzeń, biją rekordy. 

W lipcu i sierpniu recyklomaty Tomra Collection w Polsce przyjęły łącznie niemal 989 milionów butelek i puszek. Rekordowym dniem był 17 sierpnia, kiedy do urządzeń trafiło ich blisko 27 mln – informują Wiadomości Handlowe.

– Wakacyjny szczyt pokazał, jak duże znaczenie ma wydajność recyklomatów w sprawnej obsłudze zwiększonych wolumenów zwrotów. Tego lata maszyny Tomra przyjęły blisko miliard butelek i puszek, a rekordowego 17 sierpnia aż 26,8 mln. W takich momentach odpowiednio dobrana maszyna oznacza wygodny i sprawny zwrot dla konsumenta, a dla detalisty - większy ruch w sklepie oraz dodatkowy przychód. Dlatego wydajność i wysoka dostępność urządzenia należy traktować nie tylko jako kwestię techniczną, lecz także jako element doświadczenia klienta i dodatkowych przychodów placówki handlowej – mówi Agnieszka Pokładek, dyrektorka sprzedaży w Tomra Collection Polska.

Największe „piki” obłożenia butelkomarów Tomra notuje tuż po różnych imprezach masowych na otwartych przestrzeniach, często w miejscach odwiedzanych przez turystów, a ogólna zasada jest taka, że do butelkomatów najwięcej Polaków ustawia się w poniedziałek. Prawdopodobnie oddają oni wtedy opakowania po skonsumowanych napojach w weekend.