Ustawa została przygotowana w ramach prezydenckiej inicjatywy ustawodawczej. Najważniejsze zmiany, jakie wnosi, to zwiększenie grupy osób uprawnionych do nieodpłatnej pomocy prawnej, usprawnienie funkcjonowania punktów, w których jest ona udzielana, a także uruchomienie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego. – Główna myśl tej nowelizacji to przede wszystkim dostępność – mówił przed podpisaniem ustawy Prezydent. Od dnia wejścia ustawy w życie (1 stycznia 2019 r.) uprawnionym do otrzymania bezpłatnej pomocy prawnej będzie każdy, kto nie będzie w stanie ponieść kosztów za odpłatne usługi prawnicze oraz złoży stosowne oświadczenie. – To jest najistotniejsza zmiana. Pomoc będzie udzielona każdemu, kto jej potrzebuje – zaznaczył Andrzej Duda.
Bez zaświadczeń
W ustawie zrezygnowano z określonego, zamkniętego katalogu osób uprawnionych (znajdowały się w nim m.in. osoby, którym przyznano świadczenie z pomocy społecznej, posiadające Kartę Dużej Rodziny, które nie ukończyły 26 lat albo które ukończyły 65 lat, będące w ciąży albo które poniosły straty w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej) na rzecz poszerzenia kręgu beneficjentów systemu nieodpłatnej pomocy w taki sposób, aby uprawnioną do pomocy była każda osoba fizyczna, która nie będzie w stanie ponieść kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej, na podstawie pisemnego oświadczenia o braku możliwości poniesienia kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Do oświadczenia nie trzeba załączać żadnych zaświadczeń.
Jest to zasadnicza zmiana w porównaniu z obowiązującym stanem prawnym. System nieodpłatnej pomocy został otwarty na osoby, które nie zaliczały się dotychczas do żadnej z grup beneficjentów ustawy, jednak znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która uniemożliwia im skorzystanie z odpłatnych usług prawniczych.
Szersza pomoc
Ustawa rozszerza zakres udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej. Nieodpłatna pomoc prawna obejmie poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym oraz przysługujących jej uprawnieniach lub o spoczywających na niej obowiązkach, w tym dodatkowo w związku z toczącym się postępowaniem przygotowawczym, administracyjnym, sądowym lub sądowo-administracyjnym.
Co istotne, po wejściu ustawy w życie, pomoc prawna w punktach zostanie rozszerzona o sporządzanie projektów pism w określonych sprawach, a nie, jak do tej pory, jedynie pomoc w ich sporządzaniu. Zachowano jednak istniejące wyłączenia w zakresie sporządzania pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym oraz sądowo-administracyjnym.
Ustawa likwiduje dotychczasowe wyłączenie z zakresu udzielanej nieodpłatnej pomocy prawnej porad z zakresu prawa celnego, dewizowego i handlowego. Utrzymano natomiast wyłączenie dotyczące spraw związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowania do rozpoczęcia tej działalności.
Poradnictwo obywatelskie
Kolejna istotna zmiana zakłada, że w ramach systemu punktów nieodpłatnej pomocy świadczone będzie również poradnictwo obywatelskie. Poradnictwo obywatelskie, świadczone osobom potrzebującym szczególnego wsparcia, ułatwia poruszanie się w systemie przepisów prawnych, zapobiega marginalizacji społecznej oraz, pomagając rozwiązywać problemy osób już wykluczonych, ułatwia im powrót do społeczeństwa.
Poradnictwo obywatelskie powinno ułatwić osobom, które uzyskały poradę, a mogą mieć trudności ze zrozumieniem skomplikowanego języka prawniczego, w pełni wykorzystać uzyskaną wiedzę. Jako szczególnie preferowane dziedziny poradnictwa obywatelskiego ustawa wskazuje porady dla osób zadłużonych, porady z zakresu spraw mieszkaniowych i z zakresu zabezpieczenia społecznego. – Osoby, w ramach poradnictwa obywatelskiego, otrzymają udzieloną w sposób zrozumiały dla zwykłego obywatela, pomoc w tym dotyczącą załatwienia czynności urzędowych lub rozwiązania pewnych problemów, na przykład w zakresie kredytów lub innych umów bankowych- wyjaśniał Prezydent.
Mediacje
W dotychczasowej praktyce zauważalny był również brak systemowego rozwiązania zapewniającego dostęp do nieodpłatnej mediacji na etapie przedsądowym. Odpowiadając na ten brak, ustawa umożliwia prowadzenie mediacji jako jednej z form świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach nieodpłatnej pomocy. Ustawa zakłada, że nieodpłatna mediacja nie będzie obejmowała spraw, w których sąd lub inny organ wydał postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji lub postępowania mediacyjnego albo zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w relacji stron występuje przemoc.
Dostępność dla niepełnosprawnych
Pomoc będzie mogła zostać również udzielona osobom ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość albo poza punktem, w tym za pomocą specjalistycznego sprzętu do porozumiewania się, dostosowanego do potrzeb osób głuchych lub niemych, w który wyposażone są niektóre urzędy i instytucje.
AG, prezydent.pl; fot. pixabay
Napisz komentarz
Komentarze