Piątkowe spotkanie w ratuszu w samo południe poprowadził Tadeusz Krokos, prezes Kaliskiego Oddziału PTH. Zawartość czterdziestego trzeciego tomu Rocznika Kaliskiego omówiła redaktor naczelna Monika Sobczak-Waliś. Była to także okazja do wygłoszenia krótkich referatów, związanych z ważnymi, celebrowanymi w Kaliszu rocznicami. O podróżniku Stefanie Szolcu-Rogozińskim mówił prof. UAM dr hab. Michał Jarnecki z Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego w Kaliszu, a o legionistach Józefa Piłsudskiego internowanych w 1917 r. w Szczypiornie Tomasz Ławniczak, historyk i poseł na Sejm RP.
Na promocję przybyła z Warszawy m.in. Zofia T. Kozłowska z Zarządu Głównego PTH i w niezwykle serdecznych słowach gratulowała wszystkim koleżankom i kolegom tak wspaniałej, kultywowanej od ponad czterech dekad, tradycji wydawniczej.
„Każdorazowo o charakterze zawartości Rocznika Kaliskiego decydują autorzy prezentujący na łamach pisma wyniki prowadzonych przez siebie badań” - czytamy w słowie wstępnym. „Dział Rozprawy i Studia otwiera tekst Ewy Saganowskiej poświęcony internowaniu legionistów Józefa Piłsudskiego w Szczypiornie latem 1917 r. Autorka przybliża okoliczności tego wydarzenia oraz opisuje trudy życia obozowego. Postawa żołnierzy osadzonych w Szczypiornie bez wątpienia przyczyniła się do budowania legendy Legionów, a także stanowiła istotny element walki o niepodległość, którą udało się odzyskać w listopadzie 1918 r. Marek Kozłowski przenosi nas w lata osiemdziesiąte XX w., przybliżając kulisy starań podejmowanych przez Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ „Solidarność” w Kaliszu wobec decyzji władz o zakazie rozpowszechniania filmu „Robotnicy ’80”, będącego zapisem rozmów prowadzonych w Stoczni Gdańskiej w sierpniu tego roku. Z kolei Stefan Kowal podjął się oceny wpływu transformacji systemu ekonomicznego na życie gospodarcze Kalisza. Jako grupę badawczą autor przyjął miasta, które w 1999 r. utraciły status siedziby władz wojewódzkich. Natomiast Małgorzata Judasz w oparciu o dotąd niepublikowane źródła archiwalne analizuje proces wdrażania reformy rolnej oraz próby kolektywizacji wsi w gminie Opatówek w latach 1945-1954, a także ich wpływ na rolnictwo tej gminy, w szczególności na strukturę gospodarstw rolnych. Ostatni w tym dziale artykuł autorstwa Marka Króla charakteryzuje życie muzyczne w Błaszkach, małym miasteczku położonym na południowych krańcach dawnego powiatu kaliskiego (ob. pow. sieradzki).
Dział Materiały tworzy tym razem pięć tekstów. Mariusz Kurzajczyk odtwarza przebieg pierwszego meczu piłki nożnej rozegranego w Kaliszu w maju 1917 r.między drużyną Miejskiego Gimnazjum Filologicznego Męskiego (ob. Liceum im. Adama Asnyka), a ekipą Wyższej Szkoły Realnej (ob. Liceum im. Tadeusza Kościuszki). Mecz dał początek międzyszkolnej rywalizacji, która była z powodzeniem kontynuowana w kolejnych latach już w wolnej Polsce. Drużyny szkolne stanowiły również bazę utworzonych w późniejszym czasie klubów sportowych, w tym pierwszego kaliskiego Towarzystwa Sportowego „Prosna”. Krystian Bedyński bohaterem swojego artykułu uczynił Stanisława Choińskiego, działacza PPS, społecznika oraz legionistę, w latach 1921-1935 naczelnika kaliskiego więzienia. Monika Sobczak-Waliś przygotowała do druku zbiór dokumentów stanowiących zapis przesłuchań, jakie zostały przeprowadzone po zajściach w Kaliszu w lutym 1926 r. w ramach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do starosty Zdzisława Stefańskiego. Oryginały cytowanych dokumentów znajdują się w zasobie Archiwum Akt Nowych w Warszawie w zespole Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie z lat 1918-1939. Z kolei Karol Paterski podjął się opracowania dziejów Placówki Straży Granicznej w Kaliszu powołanej do życia 1 grudnia 2007 r. Tradycje tej jednostki sięgają okresu międzywojennego, stąd też artykuł przedstawia zarys historii kaliskich pograniczników począwszy od końca lat dwudziestych ubiegłego wieku, aż do czasów obecnych. Tekst Mieczysława A. Woźniaka to podsumowanie blisko trzydziestoletniej współpracy Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego UAM w Kaliszu z Państwowym Uniwersytetem im. Janki Kupały w Grodnie.
Informacja naukowa zawiera dwa artykuły. Maciej Klósak po raz kolejny pochyla się nad postacią podróżnika i badacza Kamerunu Stefana Szolca-Rogozińskiego, zwracając uwagę na mało znane aspekty jego aktywności m.in. działalność misyjną. Zdaniem autora obchodzony w 2017 „Rok Stefana Szolca-Rogozińskiego” stanowi znakomitą okazję aby przywrócić kaliszaninowi należne miejsce na kartach polskiej i europejskiej historii. Trójka kolejnych autorów, a mianowicie Andrzej Bartczak, Anna Nierychlewska oraz Leszek Ziąbka prezentuje wstępne wyniki badań archeologicznych prowadzonych w listopadzie i grudniu 2016 r. oraz marcu, kwietniu i maju 2017 r. na kaliskim rynku. Są to pierwsze prowadzone na tak szeroką skalę prace na Rynku Głównym, dające możliwość pełnego
prześledzenia zarówno stratygrafii nawarstwień osadniczych, jak i dokonania rekonstrukcji przemian zabudowy rynku od momentu lokacji miasta w połowie XIII w. aż po czasy współczesne. Warto w tym miejscu wspomnieć, iż wszystkie wyżej wymienione teksty przed przyjęciem do publikacji w Roczniku zostały na prośbę redakcji zrecenzowane.
Dość obszerną tym razem Kronikę wypełniają teksty autorów znanych już z poprzednich tomów, jak i debiutujących na łamach pisma. Komunikaty przygotowali Robert Kuciński, Tadeusz Krokos, ks. Andrzej A. Klimek, Jerzy Wypych, Bogumiła Celer, Joanna Dudek, Wioletta Przybylska, Marta Wolarz, Ryszard Jezierski, Janusz Waliszewski, Ryszard Marciniak, Leszek Tomczak, Ewa Kłysz, Anna Narewska, Marcin Mikołajczyk oraz Iwona Cieślak. Tradycyjnie w Roczniku znalazły się również recenzje wybranych wydawnictw regionalnych, których przygotowania podjęli się Anna Laszuk, Marcin Mikołajczyk, Tomasz Pielak, Ryszard Bieniecki oraz Sławomir Przygodzki.
Oddając do rąk czytelników XLIII tom Rocznika Kaliskiego, zarówno redakcja, jak i autorzy wyrażają nadzieję, iż zaproponowana na łamach periodyku problematyka nie tylko poszerzy dotychczasowy stan wiedzy na polu szeroko rozumianej historii Kalisza oraz regionu kaliskiego, ale przede wszystkim, że zaowocuje kolejnymi inicjatywami badawczymi”.
Tradycyjnie „Rocznik Kaliski” można kupić w siedzibie PTH przy Nowym Świecie 28-30 oraz w Centrum Informacji Turystycznej. Niebawem powinien trafić również do kaliskich bibliotek.
RK, zdj. Joanna Wypych
Napisz komentarz
Komentarze