Czwarte piętro, kilkadziesiąt schodów i żadnej windy. Dla osoby starszej nawet zwykłe wyjście po zakupy czy do lekarza może stać się poważnym wyzwaniem. Rząd chce pomóc takim mieszkańcom, wprowadzając najem senioralny.
Dzięki niemu właściciel mieszkania mógłby przeprowadzić się do lokalu komunalnego dostosowanego do swoich potrzeb. Nie musiałby przy tym sprzedawać ani oddawać gminie swojej nieruchomości. Pojawiają się jednak pytania o koszty i możliwość późniejszego powrotu do własnego domu.
Mieszkanie pozostanie własnością seniora
Zasada proponowanego rozwiązania jest prosta. Osoba starsza wynajmowałaby swoje mieszkanie gminie. W zamian otrzymywałaby możliwość wynajęcia lokalu komunalnego, w którym łatwiej się poruszać. Mógłby to być lokal na parterze albo w budynku z windą. Gmina mogłaby natomiast podnajmować dotychczasowe mieszkanie seniora innym osobom potrzebującym dachu nad głową. Całość opierałaby się na dwóch umowach zawieranych z samorządem.
Najważniejsze jest to, że właściciel nie traciłby prawa do swojego mieszkania. Mógłby zrezygnować z programu, a po jego śmierci nieruchomość podlegałaby dziedziczeniu na dotychczasowych zasadach. Nie chodzi więc o przejmowanie mieszkań przez państwo ani o przymusowe przeprowadzki.
Kto będzie mógł skorzystać?
Projekt skierowany jest do osób po 60 roku życia, które mieszkają we własnych lokalach na wyższych kondygnacjach budynków bez windy. W trakcie prac nad przepisami zapowiadano rozszerzenie możliwości korzystania z programu, m.in. na małżeństwa i osoby samotne. Dyskutowano również o indywidualnym rozpatrywaniu sytuacji osób mieszkających na niższych piętrach.
W przeciwieństwie do typowych zasad przydziału mieszkań komunalnych projektowany najem senioralny nie miałby być uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego. Ostateczne warunki będą jednak zależały od przyjętej wersji ustawy.
A jeśli ktoś nie będzie chciał oddać mieszkania?
Choć rozwiązanie ma ułatwić życie seniorom, Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosił do projektu istotne zastrzeżenia. Najpoważniejsze dotyczy sytuacji, w której osoba starsza postanowi wrócić do swojego mieszkania, ale podnajemca skierowany tam przez gminę odmówi wyprowadzki. RPO wskazuje, że ryzyko związane z odzyskaniem lokalu może wówczas obciążać seniora. Postępowanie eksmisyjne może trwać długo, zwłaszcza gdy podnajemcy przysługuje prawo do najmu socjalnego.
Niejasna pozostaje również odpowiedzialność za szkody wyrządzone w mieszkaniu przez podnajemców. Projekt nie określa jednoznacznie wszystkich obowiązków finansowych właściciela i gminy.
Pytania dotyczą także czynszu, opłat eksploatacyjnych i kosztów utrzymania obu mieszkań.
Skąd gminy wezmą odpowiednie lokale?
Kolejną przeszkodą może być niewystarczająca liczba dostępnych mieszkań komunalnych. W wielu miejscowościach już teraz brakuje lokali dla osób oczekujących na przydział. Tymczasem mieszkanie przeznaczone dla seniora musi spełniać dodatkowe wymagania dotyczące dostępności.
Nie wystarczy więc, że gmina dysponuje pustym mieszkaniem. Ważne jest również jego położenie, dostęp do windy oraz możliwość korzystania z pobliskich sklepów, przychodni i transportu publicznego.
Samorządowcy zwracają też uwagę na koszty organizacji programu i ewentualnego dostosowania mieszkań. Oznacza to, że nawet po wejściu przepisów w życie dostępność najmu senioralnego może być bardzo różna w poszczególnych gminach.
Kiedy będzie można złożyć wniosek?
Za przygotowanie projektu odpowiada pełnomocniczka rządu do spraw polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz. Rząd chciałby, aby najem senioralny zaczął funkcjonować w 2027 roku. Na razie jednak odpowiednie przepisy nie zostały uchwalone. Projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów pozostaje na etapie prac legislacyjnych.
Dopiero po przyjęciu ustawy będzie wiadomo, kiedy seniorzy będą mogli składać wnioski i jakie dokładnie warunki trzeba będzie spełnić. Do tego czasu właściciel mieszkania na wysokim piętrze bez windy nie może domagać się jego zamiany na lokal komunalny na podstawie projektowanych przepisów.

Napisz komentarz
Komentarze