Ciało obce w nosie - pierwsza pomoc i postępowanie

Dlaczego małe dzieci wkładają przedmioty do nosa?

Każdy rodzic w pewnym momencie przeżywa tę chwilę grozy - dziecko podbiega z wyrazem winy na twarzy (albo przeciwnie - z dumą) i oznajmia, że ma coś w nosie. Najczęściej do nosa trafiają koraliki, małe klocki LEGO, nasiona fasoli czy grochu, fragmenty jedzenia, gumki, kawałki papieru, a nawet baterie guzikowe. Te ostatnie stanowią szczególnie poważne zagrożenie i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.

Dzieci między drugim a piątym rokiem życia są najbardziej narażone na tego typu sytuacje. W tym wieku ciekawość świata przewyższa poczucie zagrożenia, a drobne przedmioty fascynują maluchy. Zdarza się też, że ciało obce w nosie dziecka pojawia się przypadkowo - fragment przedmiotu może dostać się tam podczas zabawy lub jedzenia. Niezależnie od okoliczności, obecność ciała obcego w nosie wymaga szybkiej reakcji, bo zalegający przedmiot może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Objawy ciała obcego w jamie nosowej

Rozpoznanie problemu nie zawsze przychodzi łatwo. Czasem dziecko samo powie, co zrobiło - ale nie zawsze tak będzie. Warto zwrócić uwagę na charakterystyczne sygnały jak np, jednostronne zatkanie nosa, trudności w oddychaniu przez nos, ból lub dyskomfort w okolicy nosa. Jeśli przedmiot zalegający w nosie pozostaje tam dłużej, może pojawić się wydzielina o nieprzyjemnym zapachu, często z domieszką krwi lub ropy. To znak, że błona śluzowa nosa reaguje stanem zapalnym na obecność ciała obcego.

Małe dzieci często pocierają nos, są niespokojne, płaczą bez wyraźnej przyczyny. Zdarza się również kichanie, łzawienie oczu i widoczny obrzęk. Krwawienia z nosa występują szczególnie wtedy, gdy ciało obce ma ostre krawędzie lub gdy dziecko próbowało samo wyciągnąć przedmiot palcami. Pamiętajcie - jeśli macie jakiekolwiek wątpliwości co do stanu dziecka, warto skonsultować się z pediatrą lub laryngologiem.

Pierwsza pomoc - co zrobić samodzielnie

Spokój to podstawa. Dziecko wyczuje panikę opiekuna i samo zacznie się bać, co utrudni całą sytuację. Pierwszym krokiem powinna być próba wydmuchania nosa - należy zatkać jedną dziurkę (tę wolną od przedmiotu) i poprosić dziecko, żeby mocno wydmuchało powietrze przez drugą. Czasem taki prosty manewr wystarcza, żeby usunąć ciało obce z nosa. Można powtórzyć tę próbę dwukrotnie, ale bez przesady - zbyt intensywne wydmuchiwanie może przepchnąć przedmiot głębiej w drogi oddechowe.

Jeśli ciało obce tkwi płytko i jest dobrze widoczne, można spróbować wyciągnąć je pęsetą - ale tylko wtedy, gdy mamy pewność, że uda się to zrobić bezpiecznie. Plastikowa pęseta sprawdza się lepiej niż metalowa, bo jest delikatniejsza dla wrażliwej błony śluzowej. Nigdy nie próbujcie usuwać ciała obcego patyczkiem higienicznym, wykałaczką czy innymi podobnymi przedmiotami - ryzyko przepchnięcia przedmiotu w głąb jamy nosowej jest zbyt duże. W sklepach takich jak sklep z artykułami medycznymi Medeocare, znajdziecie odpowiednie pęsety do domowej apteczki.

Czego absolutnie nie robić

Lista zakazanych działań jest równie ważna jak lista zalecanych. Nie wolno wkładać niczego głęboko do nosa w próbie wyciągnięcia przedmiotu - to może spowodować przesunięcie ciała obcego głębiej, a w najgorszym przypadku do dróg oddechowych, co grozi zadławieniem. Nie należy płukać nosa wodą ani solą fizjologiczną - może to zepchnąć przedmiot w stronę gardła. Nie używajcie ostrych narzędzi, bo mogą uszkodzić delikatną błonę śluzową i przegrodę nosową.

Jeśli wydmuchiwanie nosa nie pomaga, a przedmiotu nie widać wyraźnie - nie kombinujcie na własną rękę. Lepiej zostawić sprawę specjaliście niż ryzykować uraz błony śluzowej nosa czy powikłania w postaci zakażenia czy stanu zapalnego.

Kiedy wizyta u laryngologa jest niezbędna

Są sytuacje, w których należy niezwłocznie udać się do specjalisty. Jeśli ciałem obcym jest bateria guzikowa - to absolutna pilność, bo bateria może w ciągu kilku godzin spowodować poważne oparzenia chemiczne i uszkodzenie tkanek. Podobnie z magnesami - szczególnie gdy podejrzewacie, że dziecko połknęło drugi magnes, bo mogą one przyciągnąć się przez ścianki przewodu pokarmowego i spowodować poważne obrażenia.

Do laryngologa trzeba jechać również wtedy, gdy pojawia się obfite krwawienie z nosa, ropna wydzielina o nieprzyjemnym zapachu, silny ból, znaczny obrzęk, gorączka lub gdy dziecko ma trudności z oddychaniem przez drogi oddechowe. Lekarz dysponuje odpowiednim sprzętem do bezpiecznego usunięcia przedmiotu - w tym badaniem endoskopowym, które pozwala dokładnie ocenić umiejscowienie ciała obcego i stan błony śluzowej.

Zabieg usunięcia ciała obcego - jak przebiega

Usuwanie ciała obcego z nosa u specjalisty odbywa się w gabinecie laryngologicznym i zazwyczaj trwa kilka minut. Lekarz używa specjalnych narzędzi - pęsety lub haczyka - do wyciągnięcia ciała obcego z jamie nosowej. W przypadku spokojnego pacjenta zabieg nie wymaga znieczulenia. Gdy dziecko bardzo się boi lub przedmiot zalegający w nosie tkwi głęboko, laryngolog może zastosować znieczulenie miejscowe w formie sprayu znieczulającego.

W rzadkich przypadkach - gdy ciało obce utknęło bardzo głęboko lub gdy mamy do czynienia z fragmentami przedmiotów wykonanych z metalu lub tworzywa sztucznego o nieregularnych kształtach - lekarz może zlecić tomografię komputerową przed zabiegiem. To pozwala dokładnie określić rodzaju ciała obcego i zaplanować bezpieczne jego usunięcie.

Powikłania i konsekwencje nieleczonego problemu

Zaleganie ciała obcego w nosie może doprowadzić do poważnych komplikacji. Stan zapalny błony śluzowej nosa, zakażenia bakteryjne, zapalenia zatok przynosowych - to tylko niektóre z możliwych następstw. Niektóre przedmioty zalegające w nosie (szczególnie organiczne jak nasiona czy kawałek jedzenia) zaczynają pęcznieć pod wpływem wilgoci, co pogarsza niedrożność i utrudnia usunięcie.

Długotrwałe zalegające ciało obce może powodować przewlekłe zapalenie, nieżyt nosa, a nawet uszkodzenie przegrody nosowej. Wydzielina śluzowa zmienia się z przezroczystej na żółtą lub zieloną, pojawia się charakterystyczny nieprzyjemny zapach. Im szybciej rodzice zareagują na pierwsze objawy, tym mniejsze ryzyko powikłań i tym prostsza będzie procedura wyciągnięcia ciała obcego.

Profilaktyka - jak zapobiegać

Małe dzieci są nieprzewidywalne i nawet najlepsi rodzice nie upilnują wszystkiego. Warto jednak minimalizować ryzyko - przechowujcie drobne przedmioty poza zasięgiem maluchów, sprawdzajcie zabawki pod kątem małych, odczepianych elementów, uczcie dzieci, że nos i uszy służą do innych rzeczy niż chowanie skarbów. Pamiętajcie też, że owady również mogą stanowić problem - w sezonie letnim zdarza się, że drobne owady wlatują dzieciom do nosa podczas zabawy na zewnątrz.

Ciało obce w uchu to osobny temat, ale mechanizm postępowania wygląda podobnie - najpierw delikatne próby usunięcia (przechylenie głowy, żeby przedmiot wypadł pod wpływem grawitacji), a jeśli to nie pomoże - wizyta u specjalisty. Zarówno w przypadku nosa, jak i ucha czy nosa - lepiej dmuchać na zimne niż ryzykować uraz lub zakażenie.